گريوان GERIVAN

   رادیو   

مرتضی احمدی
 اینجا تهران است صدای .... اگه اسم جناب آقای مرتضی احمدی را فراموش کنم؛ میگم، آقای تیز دندون. ایشان مدتیه در مورد تاریخچه‌ی رادیو و سوابق خودشون در رایو خاطره تعریف می‌کنند. می‌گفت، در آن برهه، اکثر مردم با رادیو مخالف بودند. لذا در منازل افراد مشخصی رادیو راه یافته بود. ایشون به یاد می‌اورد که اولین کسی که در رادیو حرف زد و یا اولین فردی که گفت: اینجا تهران است...مردم برای شنیدن رادیو در قهوه‌خانه‌ها  تجمع کرده و با تعجب به صحبت‌ها و آوازی که زنده پخش می‌شد گوش می‌کردند. ایشان با اشاره به مخافت‌های آن روزها می‌فرمایند؛ پدرشون بعد از شنیدن قرآن و ادعیه‌ی ماه مبارک رمضان از رادیو در اولین سال تاسیس آن ( هفتادویک سال قبل) راضی می‌شوند که به رادیو گوش بدهند. تاجائی که رادیو ئی را که ایشون به دویست تومان از دم قسط ، ماهی بیست تومن خریده و قاچاقی به خانه‌شان آورده بودند؛ از دست‌شون کنار نمی‌گذاشت.
  گفته‌ی ایشون منو یاد رادیوی کوچک پدرم انداخت که بعضی برنامه‌ها را بیشتر گوش می کردند. برنامه‌های محلی و سخنرانی‌هائی که به مزاقشون خوش می‌آمد. نمی‌دانم چه سال‌هائی بود که مرحوم راشد که به گمانم شب‌های جمعه بود؛ از رادیو سخنرانی می‌کرد. ایشون مسائل سلامی را با بیانی ساده، شیوا و آهسته بیان می‌فرمودند. به نظرم سال‌های اول انقلاب هم بعضی سخنرانی‌های ایشون از رادیو پخش شد. پدرم سعی می‌کرد همه‌ی صحبت‌های او را در آرامش و سکوت گوش کند.  آقای راشد از خانواده‌ی معروف به همین نام در روستای کاریزک‌ناگهانی تربت‌حیدریه(زاوه) بودند. او سخنرانی‌های زیادی دارند که به‌صورت کتاب درآمده و در کتاب‌خانه‌ی مرکزی آستان قدس‌رضوی موجود است. ایشون در بیاناتشون خیلی منظم و سلسله‌وار مسائلی از اسلام را می‌گفتند که همه‌کس فهم بود. به یاد ندارم  و نشنیده‌ام که وی از آخر سخنشون شاه و یا کسی را دعا کرده باشند.

   بیر نوحه شهریاردن   

حسینه یئرله ر آغلار گؤیله ر آغلار 

بتول و مصطفی پیغمبر آغلار

حسینون نوحه سین دلریش یازاندا

موسلمان سهلدیر که کافر آغلار

کور اولموش گؤزله رین قان دوتدو شومرون

کی گؤرسون اؤز الینده خنجر آغلار

حسینون کؤینه گی زهرا الینده

چکر قئیحا قیامت ، محشر آغلار

آتاندا حرمله ، اوخ کربلاده

گؤرئیدین دوشمن آغلار ، لشگر آغلار

قوجاغیندا ، گؤرئیدین ام لیلا

آلیب نعش علی اکبر آغلار

رباب ، نیسگیل دؤشونده سود گؤره نده

علی اصغری یاد ائیله ر آغلار

باشیندا کاکل اکبر هواسی

یئل آغلار ، سنبل آغلار ، عنبر آغلار

یازاندا آل طاها نوحه سین من

قلم گؤردوم سیزیلدار ، دفتر آغلار

علی ، شق القمر ، محراب تیلیت قان

قولاق وئر ، مسجید اوخشار منبر آغلار

علیده ن شهریار ، سن بیر اشاره

قوجاقلار قبری ، مالک اشتر آغلار

   شهیدلردن دانشلسن   

شهید داوود گریوانی
  بیلدر بووقتله ( تاریخ شمسینن) گریوانده بیر مراسم توتلده شهیدلرچن. یاخشیده که همم شهیدلردن یاداولده، هم آتالرن، گرتودلن. بوجر جلسه‌لر یاخشلق و پیسلقیم بارده. پیسلقلرن بیلدر بیردفه شئردن دینده ، بقیه‌س هم قالسن ازگه وقته. یاخشلقه بویده که شهیدلرینگ خانواده‌لرن تشکر و قدردانله اولده. ایکه‌سان او آتالردن، بیلدر تا ابوایله، دنیادن گده‌له.اینه‌که قرارده بی‌ایل هم بیلدرلین، سوم ایمام حسین‌دن، بله‌بیر یقلماق اولسن، یاخشده که اوله که رحمت خدای گده‌دله یاداولسن و آتا و انه‌ی شهیدله و ازگه بهیلر هم گترسلن. بیر ازگه ایش‌م بوکه چوخله ایشلر گریوانلله ازالنده اولسن نه که بیلدر کمن، بجنوردن گلسلن و هم برنامه‌له اولرلق اولسن هم ازلره دانشسله . گریوانده چوخ جوانله بارده که ازلره یول‌و یولاق بیلادله. اوله که گلیه اونده ، مهماندله. یاخشده که گریوانلله ازلره میزبانلق ادسله. ایستمیردم گیلا ادمه، ایستیردم، هرنقد آزم اولده بیر شهیدن دانشیی که تا اینیچان ازگه‌بیرله اونن چوخ دانشدله. شهید داوودن چوخ تئرف اولده. اوجر که ملمده بئه عزیز قارداش،  جبهه‌ده غیرتله و شجاع ایشلیرده. منن رفقلر یاخشه تئرفله ادله . اگه قرارده شهیدلرگ آدنه یقلیی، یاخشده که اونگ رفقلنن ایسدیی که گلسلن اونن دانشسلن.

   عید قدیر   

 هیچ‌کاری نکنید
  این عید مبارک است؛ همه‌ی اعیاد شادی بخش و زیبایند. از آن جهت انسان‌ها بوجد آمده و امید به زندگی در آن‌ها زیاد می شود.زیباتر خواهد بود اگر برای رضای خدای متعال باشد.
 واقعیت این است که در بعضی مراسم این روزها خدا و بنده‌ی خوب او علی (ع) فراموش شده و پرپا دارندگان این اعیاد از بس مشغول شادی و ترب آن‌هم از نوع خود و برای ناراحتی دیگران گلو می‌درند که فی‌الواقع خدا و علی در این مراسم فراموش شده است. از مراسم مرسوم بالاتر فیلم و سریا‌هائی است براساس تاریخ ولی خود نوشته و با شعارهای امروزی ساخته و به نمایش گذاشته می‌شوند. تاثیرات این نمایش‌ها دراز مدت بوده و بر خشم نفرت افراد از هم ، خصوصا طرف‌داران ادیان و مذاهب را به‌هم بدبین می کند. برای جلوگیری از این کینه‌ها و بدبینی‌ها باید هیچ‌کاری نکرد. شاید لازم نبود من هم چیزی بنویسم بهتر بود برای علی و خدایش سکوت پیشه می‌کردم.اگر کسانی طرف‌دار این مذهب و آن مذهب هستند، سرجای خودشان بنشینند، به‌مرور عوام امت مشکلاتشان برطرف خواهد شد. شاهد قضیه فعالیت وهابیون در کشورها و مناطق سنی‌نشین و مقابله‌ی نابهنجار روحانیون شیعه و افزایش کشتارها در عراق و پاکستان.

   هم‌دلی   

 تمرین زندگی

   سه عدد از دهگان مغفول مانده از شمارگان زبان ترکی فرصتی را بوجود آوردند؛ تا نظرات خوبی طرح و به اشتراک گذاشته شود.  یئتمیش، سئکسن، توخسان، این توانائی را داشتند؛ که اعلام کنند، در حد و اندازه این‌ها بین نسل‌ها فاصله افتاده و دستگاه شمارش گذشتگان رو به فراموشی می رود. فریاد بر آوردند: آی نسل امروز خود را فراموش نکنید.  این سه عدد دو رقمی تقریبا میانگین سنی جامعه‌ی ماست. نسل گذشته به چشم می بیند که هر نسلی اگر عددی یا کلمه‌ای از کلمات را به فراموشی سپرده‌اند، در واقع خویش‌تن خویش را گم کرده سرگردان در وادئی قدم می گذارند که نیافتن هدف با سرگشتگی آن‌ها پیداست. مخالفین تلفظ کنندگان این اعداد خوشحال از این نباشند، که ره‌گم کردگان این راه به وادی آن‌ها ره‌سپار خواهند شد. کما این‌که آن‌ها خود راه گم کردگانی دارند که راه به سوی این قوم ننهاده‌اند. در هر قومی اگر نسلی از نسل‌هایش از آن قوم بریده‌اند،  در قوم دیگر هضم نشده بلکه سرگشته و حیران عمر به پایان برده ‌اند.

  خطر از بین رفتن زبان و گویش‌ها ، خطری جهانی است. جامعه‌ی جهانی سال‌هاست با این پدیده روبرو بوده و اندیشمند در پی آنند که از انقراض حتی کوچک‌ترین قومی با زبان ولهجه‌ی خاص  جلوگیری نمایند.       
   بیش از آن که طعن و لعن هم دیگر را در سر به‌پرورانیم ؛ به باهم زیستن و قبول هم با همان زبان و اندیشه فکر کنیم.

   شمارش اعداد   

 یئتمیش، سئکسن، توخسان

   وقتی مدرسه را شروع کردم خیلی وقت‌ها کلمات ترکی را با معادل فارسی آن سنجیده و سعی می‌کردم ریشه‌ی آنها را در فارسی پیدا کنم.  گاها موضع انتقادی به خانواده گرفته و می‌نالیدم که چرا این کلمه را خوب ادا نمی‌کنند. بعدها فهمیدم این کلمات درست تلفظ شده وریشه‌ی اصلی آن‌ها  ترکی بوده و بعضا لفظ فارسی آن عاریت ار ترکی است.
  ترکی در استخدام کلمات دقیق‌تر از فارسی بوده و برای  خیلی از اشیاء و حیوانات و... نام های منحصر به فردی دارد. در فارسی به انواع ماست فقط ماست و با توجه شکل ظاهری آن‌ها پسوندی اضافه می‌شود. ولی در ترکی ماست‌ها  با توجه به مراحلی که دارند و با هر تغییر در حالت آن‌ها، نامشان نیز عوض می‌شود: قاتوق ، سیزمه، دوراق . به قولی یکی حتی بادها هم برای خود نام و نشانی در ترکی دارند.
ولی موضوع امروزم اعداد ترکی است. از سال‌ها پیش بعضی اعداد برام معما شده بودند. دهگان ترکی به این شکل تلفظ می شوند: اون، یئرمی، اوتوز، قیرخ، اللی و یا ائللی (با توجه به لهجه)، آلتمیش، بعد از این‌ها گفته می‌شود: هفتاد، هشتاد، نود ، اوز(ایز). با یادگیری حروف و اعداد فارسی این معما را با خیلی‌ها در گریوان و بجنورد طرح می‌کردم که این سه تا دهگان در ترکی چرا مثل فارسی تلفظ می‌شوند. خیلی‌ها که اصلا بلد نبوده و می‌گفتند این‌ها فرقی در دو زبان با هم ندارند. ولی تعداد کمی به این اشکال واقف بوده و حتی با کمی اختلاف در بیان،  یئتمیش، سئکسن، توخسان، را بلد بودند ولی حاضر به استفاده و تلفظ آن نمی شدند.
   این مشکل همچنان در بین ترک‌های خراسان شمالی پا برجا بوده و اغلب مردم به این نقیصه در زبان خود واقف نیستند. با درک شرایط و توجه به زبان مادری، مدتی است سعی وافر دارم که این سه عدد را بین خانواده و دوستان و نزدیکان ترویج نمایم.

بیر، ایکی، اوچ، دؤرت، بئش، آلتی، یئد دی، سئکیز، توقوز، اون و اون بیر، اون ایکی و ..

اون، یئرمی، اوتوز، قیرخ، اللی و یا ائللی (با توجه به لهجه)، آلتمیش، یئتمیش، سئکسن، توخسان، اوز، ایکی اوز، اوچ اوز، دؤرت اوز، بئش اوز، آلتی اوز، یئدی اوز، سکیز اوز، توقوز اوز، و با توجه به لهجه های موجود در خراسان مین و مینگ

   کوه   

طبابت شبانه روزی

   در این وانفسا که زبان از بعضی گفتار الکن گشته دائم کوه سالوک در فکر و نظرم رژه می‌رود. بارها تمرکزم این بوده که سالوک از من دست برنمی‌دارد؛ یا من از سالوک. به نظری بینابین رسیده‌ام. اگر فاصله‌های مکانی و زمانی برداشته می‌شد، شاید حداقل هفته‌ای یک‌بار هم‌دیگر را ملاقات می‌کردیم.

   بارها افراد، خصوصا نزدیکان به مزاح و تمسخر گفته‌اند. شما در کوه چه دیده اید؛ که آنقدر مشتاق آن بوده و رنج راه را برخود هموار می سازدید.
   راستش نه این کوه که شرایط ویژه‌ای برام دارد؛ بلکه همه‌ی کوه‌ها، به نوعی ستودنی هستند. طبیب همه‌ی آلام روحی و روانی و جسمی بوده و بی‌هیچ مزد و منتی شبانه روز پذیرای مراجعین، با درد وبی درد خود هستند. کوه‌های نزدیک شهرها همچون مطب مناطق پائین شهر، شلوغ و پر ازدهام بوده وفاقد ‌جلوه‌های ویژه هستند. بی‌چاره این کوه‌ها توسری خور آهن و ماشین شده و قد نکشیده‌اند. دامنه‌های آن‌ها همچون مراتعی شده اند که در آن‌ها چرای بی‌رویه رواج یافته و بزهای سرکش شاخه‌ها را خورده و چوپان تنبل عنقریب است که خاکش را به توبره کند. این دسته از کوه‌ها و تپه‌ها به مثابه‌ی شهر و یا مناطقی از شهرهائی هستند که شهرداری ضعیف و بی‌تدبیری دارند. خیابان و کوچه های طویل فقط یک رفت‌گر داشته و ماشین دودی شهرداری هر یک هفته برای حمل زباله مراجعه می‌کند.
  اما در عوض کوه های دور دست و مرتفع، مطب‌های شیک با انواع تزیین‌ها و دارای پزشکانی حازق است که به محظ گشودن لب بیمار برای وصف سوابق دردهایش، او به بیماری پی‌برده و با یک یا دو نسخه، سلامتی را به شخص باز می گرداند.
   حکایت سالوک ما چیز دیگری است. اگر در آن سیر و سلوک کرده باشی، قطعا به کمند احسانش گرفتار خواهی شد.  سالوک یک نشان است که خود را از پستی رهانده به ارتفاع به‌کشانی.‌ تازه آنجاست که سالن‌های خصوصی درمان برویت گشوده می‌شود که خود داستان‌ها دارند.

   11 سپتامبر   

اتحاد تندروها
   نتیجه‌‌ی اعمال تندروها‌، تقربیا یکیه.اینا چه در قاره‌ی آسیا و چه قاره‌ی آمریکا و یا جای دیگه‌ای باشند، مثل هم عمل کرده و وقت و انرژی زیادی‌رو از جامعه‌ی جهانی می‌گیرن. این‌ها هنوز زاده‌ی قبلی‌شونو بزرگ نکردن، درد زایمان بعدی آذارشون میده و...
  نتیجه‌ی  اعمال بعضی تندروها خانمان خودشونو و همسایه‌رو باد می‌ده ولی بعضی تندروها قبلا برا ایمنی خودشون وسایل لازم‌رو تدارک دیده و موجب بدبختی همسایه‌رو فراهم می‌آرن.
  این کشیش به هر هشیشی هم که متوسل شده باشه عرض خود برده و زحمت ما داشته است. البته این گفته از آن باب نیآمد که از قرآن و اسلاممون دفاع کرده و همراه با دیگران فقط در محکومیت او کوشیده باشیم. چون وقت و بی وقت این فرمایش جناب حضرت عبدالمطلب در مواجه با دشمنان کعبه‌ی معظمه یادآور شده‌ام که ما فقط صاحب شتران خویش هستیم؛ کعبه ، قرآن و اسلام صاحبی دارد که حافظ آن بوده و خواهد بود. اگر این نبود؛ باید قرن‌ها پیش خواسته‌ی این کشیش، محقق می‌شده تا ایشان با کمال درماندگی و دریوزگی مجبور  به همچون تقاضائی نمی‌شده که خود حتی قادر به انجام آن در خفا هم نیست، از عموم شهروندان خویش در چنین روزی نمی‌کرد که آخرش این رسوائی را ببار آورد.
  اینای خودمونم، خیلی لازم نیست، سینه به تنور بچسبانن. اگه رفتارها مردمی باشه، بدون اطلاعیه‌های رسمی، باید مردم ما مثل مردمی که به بهانه‌ی 11 سپتامبر، مورد خشم طرفین نزاع قرار داشته‌اند؛ به خیابان‌ها ریخته و به گستاخی آن کشیش بی‌خبر از دین خویش پاسخ دهند.
  عدم اتحاد بین مسلمین مشکل اساسی است. هر از گاهی جامعه‌ی مسلمین با روش‌هائی تست می‌شوند؛ تا به انحای مختلف مشغول داشته شده و از اهداف اصلی‌شان باز داشته شوند.درون و بیرون مسلمین آنان را از رشد و توسعه‌ی همه‌جانبه دور می‌کند تا بجای کمال جوئی و ترقی، وقت و انرژی خود را صرف حاشیه‌ها کرده و نهایتا قبول کند که مسلمان در دنیا باید فقیر و ظلم پذیر بماند.

   فیس‌بوک   

گریوان و گریوانی‌ها
  قبلا به موضوع ثبت فامیل در زمان پهلوی اول اشاره داشته ام. در شروع صدور شناسنامه، حوزه ی صدور شناسنامه برای تعدادی از روستاهای بجنورد، روستای شاه‌پسند تعیین و در آنجا برای  یک خانواده، فامیل کوهستانی ، یکی هم پهلوان و بقیه‌ی مردم گریوان، فامیل گریوانی صادر شده است.
  اما بعدها ، خصوصا بعد انقلاب به دلایل زیاد، تعدادی از اهالی روستا شهرت خود را از گریوانی به فامیل دیگری تغییر داده‌اند.
  آن تعداد از اهالی گریوان که فامیل غیر گریوانی اختیارکرده‌اند؛ به لحاظ شباهت و تکرار آن در سطح کشور، اطلاع دقیقی از آن‌ها در دست نیست. ولی افراد زیادی با فامیل خوب گریوانی در فضای مجازی مشغول فعالیت هستند که اکثر آن‌ها تحصیلات عالیه داشته و از فرهیختگان برجسته‌ی گریوان هستند. چند سالی است که با فیس‌بوک آشنا شده و عضویت دارم. ولی از زمان فارغ‌بالی از مشغله‌ی اداری، به این فضا هم بیشتر آمد و شد دارم.
  گریوانی‌های زیادی در این فضا هم فعالیت دارند که افتخار دوستی با آنها را پیدا کرده‌ام. از این فضا و خصوصا از صفحه‌ی خودم از دوستان خواسته‌ و می‌خواهم که به فامیل خود افتخار کرده و ضمن جهانی فکر کردن منطقه‌ای و محلی عمل نمایند. باشد تا گریوان جایگاه واقعی خود را یافته و نام ، فرهنگ و زبان آن پر آوازه گردد.

   حساسیت عمومی   

اتحاد برای گریوان

 تو این چند روز تماس‌هائی در رد و تائید موضوع تغییر نام گریوان مطرح شده که مورد امروز از یک عضو محترم شورا مهم بوده وبرای دو منظور منعکس می‌گردد: 1- اگر موضوع تغییر نام شایعه بوده باشد با این پست و آوردن عین پیام عضو شورا، این نوشته تکذیبه‌ای بر مطلب قبلی خواهد بود.
پیام شورا: " من به عنوان نماینده ملت شریف گریوان از طرف خودم ، شورا و ملت شریف گریوان اعلام می‌کنم چنین سخنی از اساس شایعه و باطل است و به فرض محال اگر هم چنین مساله‌ای باشد، با مخالفت شورا و مردم مواجه خواهد شد"
2- البته با استفاده از قاعده‌ی "تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها" یحتمل موضوع به نوعی مطرح بوده و شاید قصد برآورد نظر مردم و یا به عبارتی بررسی حساسیت عمومی نسبت به تغییر نام را داشته اند. در این صورت هم با انتشار این پیام، ضمن خنثی کردن فکرهای شوم احتمالی، در صورتی که افرادی قصد عملی کردن این ایده را در آینده داشته باشد، مسئولیت پیگیری را متوجه شورا کرده و در آینده باید پاسخ‌گو باشند.

 علی‌رغم بیان دو بند فوق و ذکر این موضوع که رئیس شورا هم با تماس تلفنی موضوع را تکذیب کردند؛ ولی لازم می دانم بر توجه و خواست عمومی تاکید کرده و برای دیگر مسائل گریوان هم مردم خصوصا فرهیختگان محلی حساسیت لازم را داشته باشند.